กดเฟกดเกฟ

การเคลือบหลุมร่องฟัน (Pit & Fissure Sealant)

หลายๆท่านคงเคยได้ยินทันตแพทย์แนะนำให้ทำการเคลือบหลุมร่องฟันและเคลือบฟลูออไรด์ให้แก่เด็กๆ ท่านเคยสงสัยกันบ้างไหมครับว่า การเคลือบร่องฟันหรือ Sealant นั้นเป็นอย่างไรและมีประโยชน์อย่างไร วันนี้เราลองมาหาคำตอบกันดูครับ
	ขั้นตอนแรกสุดของการดูแลสุขภาพช่องปากก็คือ การป้องกันฟันผุ และการเคลือบร่องฟัน ก็สามารถทำหน้าที่ช่วยป้องกัน ไม่ให้เกิดฟันผุได้โดยตรงเลยทีเดียวครับ โดยปกติแล้วฟันของคุณจะถูกปกคลุม ไปด้วยแผ่นคราบเหนียวๆของแบคทีเรีย ที่เราเรียกกันว่า แผ่นคราบจุลินทรีย์ (Plaque) เมื่อใดก็ตามที่คุณไม่ได้ทำความสะอาดฟันของคุณ หลังการรับประทานอาหาร แบคทีเรียที่อาศัยอยู่ในคราบจุลินทรีย์ก็จะใช้น้ำตาล และแป้งที่อยู่ในอาหารเพื่อเป็นแหล่งพลังงาน โดยผลพวงจากกระบวนการนี้จะทำให้เกิดกรด ซึ่งสามารถทำอันตรายต่อผิวเคลือบฟันได้ เมื่อมันสัมผัสกับฟันเป็นเวลา20 นาทีหรือมากกว่านั้น การเกิดกระบวนการนี้ซ้ำๆกันหลายๆครั้ง จะทำให้เคลือบฟันถูกทำลายออกไป และนำไปสู่การเกิดรูฟันผุในที่สุด
การเคลือบร่องฟันป้องกันฟันผุได้อย่างไร? เหตุผลที่การเคลือบร่องฟันช่วยป้องกันฟันผุได้ มีดังนี้ครับ - Sealant เป็นวัสดุคล้ายพลาสติกชนิดหนึ่ง ที่ใช้ทาลงไปบนด้านบดเคี้ยวของฟันหลัง คือ ฟันกรามน้อยและฟันกรามใหญ่นั่นเอง โดยวัสดุชนิดนี้จะไปยึดติดอยู่กับหลุม และร่องบนด้านบดเคี้ยวของฟัน เพื่อทำหน้าที่เป็นเสมือนเกราะป้องกัน ไม่ให้เคลือบฟันสัมผัสกับกรด และคราบจุลินทรีย์นั่นเอง ผลที่ได้ก็คือ เคลือบฟันจะไม่ถูกทำลายโดยกรด ทำให้ฟันไม่ผุไงครับ - การแปรงฟันร่วมกับการใช้ไหมขัดฟันตามปกติ จะช่วยกำจัดคราบอาหารและคราบจุลินทรีย์บริเวณผิว ที่ราบเรียบบนตัวฟันได้ดี แต่ในบางครั้งขนแปรงที่มีขนาดใหญ่ จะไม่สามารถซอกซอนเข้าไปถึงในส่วนที่อยู่ลึกสุด ของร่องแคบๆบนตัวฟันได้ Sealant จึงไปทำหน้าที่ป้องกันส่วนที่ว่านั้น โดยมันจะไปปิดผนึกทางเข้าออกระหว่างคราบจุลินทรีย์ และคราบอาหารกับร่องนั้น
การเคลือบหลุมร่องฟันมีความยุ่งยากในการทำหรือไม่ ไม่เลยครับ การเคลือบหลุมร่องฟันนั้นทำได้ง่ายมากและใช้เวลาเพียง 2-3 นาทีเท่านั้นต่อการเคลือบ 1 ซี่ ขั้นตอนในการเคลือบหลุมร่องฟัน จะเริ่มด้วยการทำความผิวฟันที่จะเคลือบให้สะอาด จากนั้นทันตแพทย์จะทำให้ผิวฟันด้านบดเคี้ยวมีความขรุขระมากขึ้นโดยการใช้กรด ซึ่งการทำเช่นนี้จะทำให้ Sealant ยึดเกาะกับตัวฟันได้แน่นมากขึ้น จากนั้น Sealant ก็จะถูกทาลงบนบนผิวเคลือบฟันและมันจะไปยึดกับผิวเคลือบฟันอย่างแข็งแรง ในบางกรณีอาจจะมีการใช้แสงชนิดพิเศษฉายลงไปที่ผิว Sealant เพื่อใช้ในการแข็งตัวของ Sealant ตราบใดก็ตามที่ยังมี Sealant อยู่บนผิวฟัน ฟันก็จะถูกปกป้องจากการเกิดฟันผุ Sealant นั้นมีคุณสมบัติ สามารถคงทนอยู่ได้ภายใต้แรงบดเคี้ยวตามปกติและโดยทั่วไปแล้วจะอยู่ได้นานถึง 2-3 ปี หลังจากนั้นอาจมีความจำเป็นที่จะต้องเคลือบใหม่ ทุกๆครั้งที่ไปพบทันตแพทย์เพื่อตรวจสุขภาพช่องปากตามกำหนด ทันตแพทย์จะตรวจดูสภาพของ Sealant และทำการเคลือบให้ใหม่เมื่อจำเป็นครับ
การเคลือบหลุมร่องฟันทำสำหรับเด็กเท่านั้นใช่ไหม โดยมากแล้วฟันผุชนิดที่มีสาเหตุของการผุมาจากหลุม และร่องบนตัวฟันจะเกิดในวัยเด็ก ดังนั้นเด็กๆรวมถึงวัยรุ่นจึงเป็นกลุ่มเป้าหมายสำคัญ ของการเคลือบหลุมร่องฟัน แต่อย่างไรก็ตาม ผู้ใหญ่ก็มีสิทธิ์ที่จะอาศัยข้อดีของ Sealant ในการป้องกันฟันผุด้วยครับ
	ข้อเท็จจริงของการเคลือบหลุมร่องฟัน ประมาณร้อยละ 19 ของเด็กที่มีอายุ 5-17 ปีจะมี Sealant อยู่บนฟันแท้หรือฟันน้ำนม มีรายงานที่ถูกตีพิมพ์ใน Journal of the American Dental Association (JADA) จากการศึกษาครั้งนั้น มากกว่าร้อยละ 50 ของเด็กที่อยู่ในวัยเรียนไม่มีฟันผุ และ การเคลือบหลุมร่องฟันก็เป็นหนึ่งในหลายๆทาง ในการป้องกันฟันผุ การเคลือบหลุมร่องฟัน เป็นการรักษาที่ไม่มีความเจ็บปวดเลย และยังมีผลคุ้มค่าอีกด้วย กล่าวคือ การเคลือบหลุมร่องฟันจะไป ช่วยลดอัตราการเกิดฟันผุ ทำให้ความต้องการในการอุดฟันเมื่อเกิดฟันผุ ลดลงตามไปด้วย เป็นที่ยอมรับกันว่าการป้องกันย่อมดีกว่าการรักษา และ Sealant ก็มีราคาต่ำกว่า ราคาของวัสดุอุดฟันทุกชนิดอีกด้วยครับ
ที่รัฐ Minnesota ประเทศสหรัฐอเมริกา มีการทำการศึกษาระยะยาวถึงผลของการเคลือบหลุมร่องฟันในการป้องกันฟันผุ โดยเริ่มทำการศึกษาในปี 1976 และถูกตีพิมพ์ลงใน The Journal of the American Dental Association ในปี 1991 Dr.Richard Simonsen ได้แสดงให้เห็นว่า การเคลือบหลุมร่องฟันนั้นร้อยละ 27 ยังคงอยู่ครบในสภาพดี ร้อยละ 35 เหลือไม่ครบทุกส่วน และเขายังสรุปผลอีกว่า ร้อยละ 82 ของผิวฟันที่ไม่ได้ทำการเคลือบหลุมร่องฟันจะมีฟันผุเกิดขึ้น ในขณะที่เพียงร้อยละ 31 ของฟันที่มีการเคลือบหลุมร่องฟันเท่านั้นที่เกิดฟันผุ Dr.Simonsen สรุปว่า ถ้าการเคลือบหลุมร่องฟันมีการทำซ้ำใหม่เมื่อถึงเวลาที่เหมาะสม อาจจะได้ผลในการป้องกันฟันผุถึง 100% เลยก็ได้
กุญแจสำคัญในการมีสุขภาพฟันดี ไม่มีฟันผุ ก็คือ การแปรงฟันวันละ 2 ครั้งด้วยยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์เป็นส่วนประกอบ การทำความสะอาดซอกฟันทุกวันด้วยไหมขัดฟัน หรือเครื่องมือทำความสะอาดซอกฟัน การรับประทานอาหารอย่างมีสมดุลย์ และลดอาหารว่างลง และสุดท้ายคือ
การหมั่นไปตรวจสุขภาพช่องปากกับทันตแพทย์ แล้วลองถามทันตแพทย์ของคุณดูว่า มีตรงไหนบ้างที่สามารถใช้ Sealant ช่วยเสริมพลังในการป้องกันฟันผุได้บ้างครับ ขอให้ทุกท่านมีสุขภาพช่องปากที่ดีครับ

ทพ.ณพงษ์ พัวพรพงษ์ เอกสารอ้างอิง : The Benefits of Sealants , Patients & Consumers ; American Dental Association , April 1998. Fact Sheet on Dental Sealants , ADA News Release ; American Dental Association , Jan 1997. Nearly 30 Years of Research Supports the Effectiveness of Sealants , ADA News Release ; American Dental Association , Jan 1997.