เนื่องจากผู้ที่ความผิดปกติในของกระดูกขากรรไกร บน หรือล่างที่ยื่นหรือยุบมากกว่าปกติจะทำให้เกิดการ สบฟันที่ผิดปกติด้วยเสมอ เห็นได้ชัดในผู้ที่ขากรรไกรล่างใหญ่ ยื่น มากกว่าขากรรไกรบนจะมีฟันหน้าล่างสบคร่อมฟัน บนต่างจากคนทั่วไปที่จะมีฟันหน้าบนสบคร่อมฟัน หน้าล่างดังนั้น ในการรักษาจึงจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมีการจัดฟัน ร่วมด้วยเสมอทั้งก่อน การผ่าตัดและหลังการผ่าตัด 

    การรักษาแบ่งออกได้เป็น 5 ระยะ 

1.การรักษาทางทันตกรรมทั่วไปก่อนการจัดฟัน (Introductory treatment)

 ได้แก ่การรักษาทางทันตกรรมต่างๆ เพื่อให้พร้อมต่อการรักษาในขั้นตอนต่อไป เช่น การทำความทำความสะอาดฟันโดยการขูดหินปูน การอุดฟัน การถอนฟันกรามที่คุดอยู่ การถ่ายภาพรังสีเพื่อวางแผนการรักษา 

การรักษาในช่วงนี้ไม่ได้มีจุดมุ่งหมายเพื่อให้เกิดความสวยงาม ของใบหน้าแต่อย่างใดแต่เป็นการปรับตำแหน่งของฟันในกระดูก ขากรรไกรเพื่อให้ตำแหน่ง ของฟันซี่ต่างๆอยู่ในตำแหน่งที่ปกติ ในบางครั้งคนไข้จะรู้สึกว่าความผิดปกตินั้นมีความรุนแรงมากขึ้น  ยกตัวอย่างเช่น ในคนไข้ที่มีขากรรไกรล่างยื่นมักจะ มีฟันหน้าบนยื่น และฟันหน้าล่างหุบมากกว่าปกติ

เนื่องจากฟันมีการปรับตัวให้เกิดความสมดุลจากการที่ขากรรไกรล่างยื่นไปข้างหน้ามากเกินไป เมื่อคนไข้ได้รับการจัดฟันในช่วงแรกนี้ จะต้องมีการปรับตำแหน่งของฟันหน้าบนให้หุบเข้า และฟันหน้าล่างให้ยื่นออกเพื่อให้มีการเอียงตัวของฟันตามปกติ คนไข้จะมีความรู้สึกว่า ใบหน้าส่วนล่างจะยื่นมากกว่าก่อนการจัดฟันเสียอีก ซึ่งปัญหาเหล่านี้จะแก้ไขในขั้นตอนการผ่าตัด โดยการเลื่อนขากรรไกรล่างเข้าไปทางด้านหลัง การจัดฟันในขั้นตอนนี้โดยส่วนใหญ่ใช้เวลาประมาณ 1 ปี 

3.การผ่าตัดกระดูกขากรรไกร (Surgical procedure) 

เป็นขั้นตอนการผ่าตัดภายหลังจากปรับตำแหน่งของฟันให้อยู่ในระดับปกติแล้ว อาจเป็นการผ่าตัดเฉพาะขากรรไกรล่างหรือทั้งบนและล่าง ขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงของความผิดปกติ การผ่าตัดจะกระทำภายใต้การดมยาสลบและผ่าจากในช่องปาก ดังนั้นจึงไม่ก่อให้เกิดรอยแผลเป็นให้เห็นจากภายนอก แต่จะต้องใช้ลวดมัดฟันบนและล่างเพื่อให้ขากรรไกรเข้าที่ประมาณ 7-10 วัน คนไข้ต้องพักรักษาตัวในโรงพยาบาลภายหลังจากการผ่าตัดประมาณ 1 สัปดาห์ ซึ่งมักไม่มีปัญหาอะไรหากคนไข้มีสุขภาพร่างกายที่แข็งแรงดี 

4.การรักษาทางทันตกรรมจัดฟันหลังการผ่าตัด (Postsurgical orthodontic treatment)

เป็นการปรับตำแหน่งของฟันอีกครั้งเพื่อให้ฟัน เข้าที่และปรับการสบฟันให้อยู่ในตำแหน่งที่ดีที่สุด ใช้เวลาประมาณ 4-6 เดือน หลังการถอดเครื่องมือจัดฟันออกแล้วจำเป็น ต้องใส่เครื่องมือ คงสภาพชนิดถอดได้ต่ออีกประมาณ 6 เดือนเพื่อให้การสบฟันถูกต้องและสมดุลย์ 

5.การรักษาทางทันตกรรมทั่วไปภายหลังการจัดฟัน (Definitive treatment) 

เป็นการรักษาเล็กๆ น้อยๆ ภายหลังจากจัดฟันเสร็จแล้ว เช่นการอุดฟัน ใส่ฟัน รักษาโรคเหงือกรวมถึงการตรวจสุขภาพฟัน เคลือบฟลูออไรด์ประจำปี เป็นต้น 

จากที่กล่าวมาอาจดูว่าการรักษาออกจะยุ่งยากและมีกรรมวิธีหลายขั้นตอน แต่เนื่องจากวัตถุประสงค์ของการรักษา คือ การแก้ไขความผิดปกติของการสบฟันอันเนื่องมาจากความผิดปกติของกระดูกขากรรไกร 

ดังนั้นไม่เพียงเพื่อความสวยงามแต่เพื่อให้เกิดการสบฟันที่ดีและสุขภาพช่องปากที่ดีด้วย จึงจำเป็นต้องมีการรักษาที่ต้องใช้เวลานานและขั้นตอนที่มาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่สำคัญที่สุดคือความร่วมมือจากคนไข้ที่ต้องให้ความร่วมมืออย่างดีตลอดการรักษาตั้งแต่ต้นจนจบ (ซึ่งไม่ต่ำกว่า 3-4 ปี) รวมทั้งแพทย์ผู้ชำนาญเฉพาะทางทั้งทางทันตกรรมจัดฟัน และ ศัลยแพทย์กระดูกขากรรไกรที่คุณสามารถขอรับคำปรึกษาได้จากสถานบริการทั้งของรัฐและเอกชน ลองดูที่คณะทันตแพทยศาสตร์ ของทุกมหาวิทยาลัยก็ได้ครับ

 
ทพ.สุรภูมิ คลอศิริโรจน์